Chủ Nhật, 29 tháng 8, 2021

Biên Hòa – Cù lao Phố: hồn xưa thấp thoáng

 Cù lao Phố còn được gọi là Đông Phố, Giản Phố, Cù Châu, Nông Nại Đại Phố. Tuy nằm cách biển nhưng là nơi sông sâu, nước chảy có thể đi đến mọi miền.


Đây là vùng nhóm người Hoa Trần Thượng Xuyên đến an cư lạc nghiệp. Nơi này từng bị thiêu trụi bởi quân Tây Sơn trong cuộc truy tìm Nguyễn Ánh.

Cù lao Phố là một cù lao được bao bọc bởi hai nhánh của sông Đồng Nai, về hành chính là phường Hiệp Hòa thuộc thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Sông Đồng Nai chảy đến một khúc quanh thì tự chia ra làm hai nhánh ôm trọn một dải đất sa bồi. Dải đất đó chính là Cù lao Phố, nằm ở phía Đông-Nam của thành phố Biên Hòa, tên hành chính hiện nay là phường Hiệp Hòa với tổng diện tích là 694,6495 ha.


Cù lao Phố còn được gọi là Đông Phố, Giản Phố, Cù Châu, Nông Nại Đại Phố. Tuy nằm cách biển nhưng là nơi sông sâu, nước chảy có thể đi đến mọi miền.

Đây là vùng nhóm người Hoa Trần Thượng Xuyên đến an cư lạc nghiệp. Nơi này từng bị thiêu trụi bởi quân Tây Sơn trong cuộc truy tìm Nguyễn Ánh.


Đến cù lao Phố, bạn có thể ghé thăm đình Tân Lân, nơi thờ Trần Thượng Xuyên, đình Bình Kính là nơi quản tạm thi hài của Nguyễn Hữu Cảnh trước khi chuyển về quê chôn; chùa Đại Giác xưa nhất xứ vùng đất này và chùa Ông nổi tiếng bên dòng sông Đồng Nai.


Thời tiết nơi đây có thể nói là đẹp nhất tại Biên Hòa, nhiệt độ không khí luôn thấp hơn nhiệt độ chung của khu vực từ 1 đến 2 độ, độ ẩm trung bình 80%, kinh tế trong vùng chủ yếu là nông nghiệp, với các loại cây ăn trái đặc trưng của Biên Hòa như bưởi.


Ở đây, có đình Bình Kính, là nơi quàn tạm quan tài của Nguyễn Hữu Cảnh trước khi chuyển về chôn cất ở quê hương Quảng Bình; có đình thờ Trần Thượng Xuyên (tức Tân Lân thành phố Miếu). Ngoài ra, ở cù lao Phố còn có hai ngôi chùa nổi tiếng, đó là Chùa Đại Giác xưa nhất xứ Đồng Nai và chùa Ông (thờ Quan Công). Hàng năm vào các dịp lễ, tết người Hoa từ Thành phố Hồ Chí Minh về các nơi về đây cúng bái...

Bí ẩn chưa có lời giải của ngôi mộ cổ Cự Thạch Hàng Gòn

 Đây có thể được xem là 1 ngôi mộ đá lớn nhất Đông Nam Á đã phát hiện vào thời điểm hiện nay, nhưng rất ít người trong tỉnh và ngoài tỉnh biết đến. Công trình khuôn viên ngôi mộ cổ hiện đang được thi công, nhưng du khách vẫn có thể tham quan ngôi mộ bình thường. Đây là công trình tương đối lớn, hy vọng sẽ là 1 điểm thu hút du khách của tỉnh nhà.!

Mộ cự thạch Hàng Gòn (còn gọi là mã Ông Đá) thuộc xã Hàng Gòn, thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai, Do Jean Bouehot - Kỹ sư người Pháp phát hiện vào năm 1927 khi đang chủ trì công trình mở đường số 2 từ Long Khánh đi Bà Rịa. Di tích Mộ Cự thạch Hàng Gòn đã được phát hiện và khai quật từ năm 1927. 


Năm 1928, di tích đã được xếp hạng và ghi vào danh mục các di tích lịch sử "mộ Đông Dương - mộ Dolmen Hàng Gòn" và đến năm 1984, Bộ Văn hóa đã xếp hạng Mộ Cự thạch Hàng Gòn là di tích quốc gia, một trong mười di tích quan trọng ở Nam bộ. Các nhà khoa học đánh giá, đây là một di tích độc đáo cả về nghệ thuật và kỹ thuật của các tộc người cổ Nam Á nói chung và người Việt cổ nói riêng.

Qua so sánh phân tích, các nhà nghiên cứu đã đưa ra phán đoán cho rằng, chủ nhân của Mộ Cự thạch là một nhân vật quyền uy, là thủ lĩnh của một bộ lạc hay liên minh các bộ lạc hùng mạnh về kinh tế và quân sự; niên đại của di tích được xác định trong khoảng thời gian 150 trước Công nguyên đến 240 năm sau Công nguyên.
 
Mộ Cự thạch Hàng Gòn là một dạng hầm mộ, được cấu tạo bởi những tấm đá hoa cương lớn và những trụ đá dài, nặng khoảng 30 - 40 tấn. Ngôi mộ có hình chữ nhật dài 4,2m, ngang 2,7m, cao 1,6m được ghép bới 6 tấm đá hoa cương được bào khá nhẵn ở mặt ngoài, 4 tấm đá thẳng đứng dùng làm vách, 2 tấm nằm ngang dùng làm mặt đáy và nắp đậy. Liên kết giữa tấm đá hoa cương nhờ vào hệ thống rãnh dọc chắc chắn. Xung quanh mộ có nhiều trụ đá hoa cương cao 7,5m, tiết diện mặt cắt ngang hình chữ nhật dài 1,1m x 0,3m, phần lớn các đầu trụ được khoét lõm hình yên ngựa.



Tập tục kiêng kỵ màu đỏ và không ăn Tân Gia ở Biên Hòa

 Mảnh đất Biên Hòa - Đồng Nai hình thành trên 300 năm là nơi giao thoa các nền văn hóa khác nhau. ... Hai tục kiêng kỵ này đã làm cho lớp người mới định cư ở Biên Hòa sau năm 1975 thắc mắc rất nhiều. Cùng Nhà đất TT Gia Ray Xuân Lộc tìm hiểu xem lý do tại sao nhé !



Tại sao Người Biên Hòa không ăn Tân Gia ?

Nếu bạn là một người dân cố cựu ở Biên Hòa, chắc chắn bạn đã được ông bà, cha mẹ dạy rằng: Đã là dân Biên Hòa, thì khi có nhà mới không được ăn tân gia. Còn nếu bạn là người từ nơi khác đến đây lập nghiệp, chắt chiu xây được một căn nhà, thì trước khi xây xong bạn sẽ được người quen can ngăn: Cất nhà thì cất, nhưng chớ có ăn tân gia!

Nếu ăn tân gia thì sao?

Người lớn bảo rằng: Nếu ăn tân gia thì cơ ngơi sẽ lụi tàn, sẽ phá sản, sẽ... đủ thứ xui xẻo...
Hic, tin hay không tin thì bạn cũng chả dám tổ chức ăn tân gia, vì... cũng sợ chứ!
Khổ nỗi, cất được cái nhà mới thì mừng lắm, muốn mời người thân, bạn bè tới để khao và khoe. Vậy phải làm sao?

Người Biên Hòa lách luật bằng cách khi xây nhà xong, cố chọn một ngày kỷ niệm nào đó như sinh nhật, kỷ niệm ngày cưới, hoặc mừng thọ chẳng hạn, tổ chức buổi tiệc mời mọi người tới chung vui. Mọi người cũng đều biết tỏng là hắn mời mình tới để ăn tân gia, mừng nhà mới nên đến chung vui, trầm trồ khen nhà đẹp... nhưng cứ giả vờ như là ăn sinh nhật vậy! 

Vì đâu có điều kiêng kỵ lạ kỳ như vậy?

Không phải dân Biên Hòa chính gốc nên không biết nguyên do. Hỏi thăm người dân địa phương thì mỗi người trả lời một cách, nhưng tựu trung là: Tại ông bà dặn như vậy!

Đây là một tục lệ của người Hoa, phát xuất từ cuối thế kỷ 17.

Thuở ấy lưu dân người Hoa theo chân Trần Thượng Xuyên vào đất Biên Hòa. Mang trong lòng hoài bão Phản Thanh phục Minh, Trần Thượng Xuyên khuyến nhũ đồng bào mình rằng vùng đất phương Nam này chỉ là nơi ở tạm, chờ thời cơ quay về cố quốc, chứ quyết không định cư mãi mãi. Vì chỉ là nơi "tạm trú dài hạn" nên quyết không được ăn tân gia, để bày tỏ tấm lòng mong muốn quay về quê hương.

Vì những lý do tế nhị, họ không nói rõ lý do này ra với người Việt bản xứ. Còn người Việt, thấy họ làm thế cũng... bắt chước làm theo, dù không rõ nguyên do. Và cứ thế điều cấm kỵ này lưu truyền mãi đến nay đã hơn 300 năm!

Như chúng ta đã biết, năm 1698 Nguyễn Hữu Cảnh đã vâng lệnh chúa Nguyễn vào đất Đồng Nai, hình thành nên Biên Hòa và Gia Định. Trong việc khai mở và giũ gìn vùng đất này, Trần Thượng Xuyên và những lưu dân người Hoa theo chân ông đã đóng góp vai trò không nhỏ. Giờ đây, hậu duệ của họ đã trở thành người dân Việt và gắn bó mãi với mảnh đất này. Vì thế tục lệ không ăn tân gia với nguyên do nêu trên đã thành vô nghĩa.

Thế nhưng người Biên Hòa vẫn không ăn tân gia, chả cần hiểu tại sao. Và tôi, giả dụ như có cất nhà mới ở Biên Hòa cũng quyết... không ăn tân gia, vì người ta sao mình vậy mà!

Tại sao Người Biên Hòa kỵ màu đỏ?


Bây giờ thì điều kiêng kỵ này đã giảm bớt rồi, đi ra đường ở Biên Hòa bạn vẫn thấy những chiếc xe máy màu đỏ chạy tung tăng.Thế nhưng cách đây chưa lâu lắm dân Biên Hòa tuyệt đối không mua xe màu đỏ.

Người ta nói rằng sắm xe màu đỏ thì chắc chắn 100% chủ xe sẽ bị tai nạn bể đầu vỡ óc, chết bất đắc kỳ tử, có nhẹ hơn thì cũng bị gãy tay, gãy chân, gãy xương sườn. Nếu như phước đức ông bà để lại thì nhẹ nhất là... bị mất xe!

Nghe nói rằng những năm 90 thế kỷ trước, khi xe máy bắt đầu thịnh hành lại tại Việt Nam, các hãng xe mang xe tới chào bán tại Biên Hòa đều đau đầu không giải thích được tại sao xe màu nào cũng bán được, chỉ riêng xe màu đỏ là đố bán được chiếc nào tại Biên Hòa!

Người Biên Hòa còn kỵ mặc quần áo màu đỏ. Người lớn nói rằng mặc đồ đỏ sẽ bị ốm đau bệnh tật, bị tai nạn bất ngờ (có thể dẫn đến tử vong). Người trẻ hơn thì dẫn chứng hùng hồn rằng cứ xem đội bóng Đồng Nai đá banh, trận nào mặc áo đỏ thì chưa đá đã cầm chắc thua rồi, chẳng những thua mà còn thua đậm, thua te tua, thẻ vàng thẻ đỏ tùm lum (lại đỏ!)

Hồi tôi mới đến Biên Hòa, ngạc nhiên lắm về điều này, bởi vì có ai nói màu đỏ là xui bao giờ? Thậm chí đỏ còn là hên nữa kia, ta vẫn nói số đỏ là số hên, vận đỏ là vận may đó sao. Ngày Tết nữa, là ngày màu đỏ tràn đầy (à, ngày Tết có câu đối đỏ, pháo đỏ, dưa hấu đỏ, bao lì xì đỏ... thì không bị cấm).

Hỏi hoài mà chả ai giải thích được tại sao, cuối cùng TS Huỳnh văn Tới giải thích cho tôi như sau:

Chuyện này cũng có liên quan đến ông Trần Thượng Xuyên, đức ông người Hoa đã tham gia mở cõi ở Biên Hòa. Khi quan tổng binh Trần Thượng Xuyên mang theo 3.000 gia tướng sang Việt Nam thần phục chúa Nguyễn, ông được đưa đến mở mang vùng đất Biên Hòa. Nhờ tài năng của ông, vùng đất Cù lao Phố của Biên Hòa trở nên một thương cảng sầm uất.

Với tài năng của mình, Trần Thượng Xuyên được không những lưu dân người Hoa mà cả người Việt kính trọng. Màu đỏ là màu cao sang, quý trọng được dành riêng cho Đức ông Trần Thượng Xuyên. Ông vận phẩm phục màu đỏ, đi xe màu đỏ để tôn sự oai nghiêm và độc nhất của mình. Những người khác, từ binh lính đến dân thường đều không được sử dụng màu đỏ cho trang phục và phương tiện đi lại của mình. Ai trái lệnh sẽ được xem là phạm thượng, là hỗn, và sẽ bị trừng trị đích đáng.

Chính vì thế, ở thời đó, ai mặc đồ đỏ sẽ bị dính đòn là cái chắc, nên người ta nhắc nhở nhau đừng mặc đồ đỏ, mặc đồ đỏ sẽ rước họa vào thân. Lâu dần thành quen, người ta cứ kiêng màu đỏ mà chả nhớ tại sao lại phải kiêng!

Hơn 300 năm đã trôi qua rồi, nhưng việc kiêng kỵ màu đỏ của người Biên Hòa chỉ mới giảm bớt trong thời gian gần đây.

=> Xem thêm Đồng Nai : Lược sử hình thành qua các thời kỳ

Tìm hiểu Đồng Nai từ Đầu triều Nguyễn đến 1930

Trước thế kỷ XVII, Đồng Nai chưa có tên trên bản đồ nước Việt, nhưng các tài liệu khảo cổ chứng minh người xưa đã sống trên đất Đồng Nai từ nhiều ngàn năm.Cột mốc đánh dấu lịch sử hành chính của Đồng Nai thường được nhắc đến là năm Mậu Dần (1698) khi Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lý phương Nam, đưa vùng đất Đồng Nai vào lãnh thổ cai quản của chúa Nguyễn.

 Từ năm 1792, Nguyễn Ánh hoàn toàn làm chủ đất Trấn Biên, Gia Định. Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi vua, đổi phủ Gia Định thành trấn Gia Định, Trấn Biên dinh thành Biên Hòa trấn. Đến năm 1808, lại đổi trấn Gia Định ra Gia Định Thành thống quản trấn Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Thanh, Hà Tiên; Nguyễn Văn Nhơn làm tổng trấn, Trịnh Hoài Đức làm hiệp tổng trấn. Đến năm 1812, Lê Văn Duyệt làm tổng trấn.


Năm 1832, Lê Văn Duyệt mất. Nguyễn Văn Quế và bố chánh Bạch Xuân Nguyên vốn có hiềm khích, dựng vụ án Lê Văn Duyệt. Vua Minh Mạng cho xiềng mộ Lê Văn Duyệt, bãi bỏ chức tổng trấn, chia các trấn thành lục tỉnh. Tỉnh Biên Hòa có từ đây.

Giận vì Lê Văn Duyệt bị ngược đãi, năm 1833 con nuôi Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi tạo phản, chiếm thành Phiên An; mãi đến năm 1835, Lê Văn Khôi bệnh mất, nhà Nguyễn mới dập tắt được cuộc binh biến, bắt giết cả thảy 1.831 người đem chôn chung gọi là mả Ngụy. Hai lần Lê Văn Khôi đánh chiếm Biên Hòa. Người Biên Hòa theo Lê Văn Khôi bị trừng trị khá đông liên lụy đến cả họ hàng. Bảy tướng lĩnh triều đình chết trận tại Biên Hòa: Lê Văn Nghĩa, Phan Văn Song, Trần Văn Du, Đặng Văn Quyến, Trần Văn Thiều, Nguyễn Văn Lý, Ngô Văn Hóa; vua Minh Mạng cho lập thờ ở thôn Bình Hòa, xã Bình Thành, ban sắc phong năm 1838, di tích còn lại có thể là miếu Bình Hòa (nay thuộc phường Quang Vinh, thành phố Biên Hòa). Tương truyền, con cháu của Lên Văn Khôi trốn được, có 2 người ẩn danh trong dân ở Hang Nai (Nhơn Trạch) và Long Thành.

4. Đồng Nai - Thời kỳ kháng chiến chống Pháp đến năm 1930


Ngày 17 tháng 2 năm 1859, thực dân Pháp đưa quân chiếm Cần Giờ và tiến đánh Gia Định. Nhân dân Nam kỳ kháng chiến chống Pháp. Năm 1860, Nguyễn Tri Phương được cử vào Gia Định, cho đắp đồn Chí Hòa, ban hịch kêu gọi đánh Tây. Ngày 7 tháng 2 năm 1861, Chaner điều quân tiến công Sài Gòn. Ngày 25 tháng 2, đại đồn Chí Hòa thất thủ. Nguyễn Tri Phương bị thương, rút về Biên Hòa, cho đắp 9 cửa hàn trên sông Đồng Nai ngăn giặc. Ngày 17 tháng 12 năm 1861, quân thủy bộ Pháp do Bonard chỉ huy tấn công thành Biên Hòa, sau đó đánh chiếm các đồn lũy khác, lãnh binh Nguyễn Đức Ứng chiến đấu chống giặc ở Long Thành, hy sinh ngày 21-12-1861. Ngày 5 tháng 6 năm 1862, triều đình Nguyễn ký hòa ước Nhâm Tuất nhượng 3 tỉnh miền Đông: Biên Hòa, Gia Định, Định Tường cho Pháp. 

Triều Đình ra lệnh bãi binh. Quản cơ Trương Định không tuân lệnh vua, thuận theo lòng dân, giương cờ Bình Tây Đại Nguyên Soái, tập hợp dân chúng tiếp tục chống Pháp; đánh đồn Rạch Tra, Đồng Môn, Long Thành, đốt tàu giặc trên sông Đồng Nai, lập căn cứ ở Lý Nhơn (Cần Giờ), Bến Bạ (Nhơn Trạch). Nghĩa binh vùng Nhơn Trạch, Long Thành, Biên Hòa theo Trương Định rất đông. Như cha con Quản cơ Nguyễn Ngọc Hớn ở Phú Thạnh chẳng hạn. Nguyễn Ngọc Hớn kiên cường chống Pháp, bị bắt, mất năm 1863, con trai là Nguyễn Ngọc Sang tiếp tục lãnh đạo nghĩa binh tham gia đốt tàu giặc ở Nhật Tảo, Cồn Cò, lập căn cứ ở Bến Bạ, gây cho giặc nhiều tổn thất.

Ngày 25 tháng 9 năm 1863, giặc Pháp tập trung tiêu diệt căn cứ Lý Nhơn, nghĩa quân Trương Định tử chiến phá vây, sau đó bị Huỳnh Công Tấn phản bội, phục kích, tử tiết ngày 19 tháng 8 năm 1864. Trương Quyền (cùng Phan Chỉnh) tiếp tục sự nghiệp của cha, lập căn cứ ở Giao Loan (Rừng Lá) tiến công đồn Biên Hòa, giặc Pháp huy động lực lượng tấn công căn cứ Giao Loan, đến tháng 4 năm 1865 nghĩa quân mới tan rã, phong trào tạm lắng.

Trương Định, Trương Quyền mất nhưng phong trào kháng chiến chống Pháp không tắt. Long Thành, Nhơn Trạch, Biên Hòa, Tân Uyên tổ chức nhiều hội kín chống Pháp. Huyện Thạc, huyện Ân làm tay sai cho Pháp bị phản ứng nhiều lần, sợ quá phải xin chuyển đi nơi khác. Năm 1881, thực dân Pháp đưa Trần Bá Hựu, em của Trần Bá Lộc (tay sai khét tiếng) về làm tri huyện Long Thành. Tên này độc ác không kém Trần Bá Lộc. Hội kín quyết diệt bằng được. Tháng 2 năm 1881, nhà sư Trần Văn Tấn (pháp hiệu là Huyền Vi) cùng đồng đạo lập mưu giết chết Trần Bá Hựu. Hội kín Long Thành bị đàn áp, nhà sư Trần Văn Tấn lãnh án tử hình, nhiều người khác bị khổ sai, chung chân.

Đến năm 1905, trong khi các phong trào kháng chiến vũ trang đã bị dìm trong máu, nhiều sĩ phu yêu nước hướng theo con đường Đông Du, Duy Tân, thì ở Biên Hòa lão nghĩa sĩ Đoàn Văn Cự vẫn còn tổ chức vũ trang chống Pháp, anh dũng hy sinh cùng 16 nghĩa binh, việc không thành, nhưng tinh thần bất tử, mộ và đền thờ còn ở Biên Hòa. Năm 1916, hội kín trại Lâm Trung ở Biên Hòa do Mười Tiết, Mười Sóc chỉ huy tổ chức phá khám, cướp súng, giết giặc. Phong trào bị khủng bố, 9 người bị xử bắn tại ngã ba Dốc Sỏi, dân lập miểu thờ, gọi là miểu Cô hồn, di tích hiện ở phường Quang Vinh, thành phố Biên Hòa.

Thứ Sáu, 23 tháng 1, 2015

Trộm nhí chuyên tháo hàng rào đem bán phế liệu

Ngày 31/10, đại tá Trần Sỹ Phàng, trưởng công an huyện Nghi Lộc (Nghệ An) cho biết đang mở rộng điều tra vụ trộm cắp phụ kiện kết nối giữ hàng rào bảo vệ lan can trên quốc lộ 1A.

Trước đó cảnh sát lập hồ sơ xử lý 3 nghi phạm gồm Ngô Văn Huy (16 tuổi), Bùi Văn Lâm (14 tuổi) và Hoàng Văn Hùng (14 tuổi) đều ở xã Nghi Yên.

Khoảng 14h ngày 29/10, tổ công tác số 3 công an huyện Nghi Lộc nhận được tin báo có 2 tên trộm đang tìm cách tháo phụ kiện kết nối hàng rào bảo vệ lan trên quốc lộ 1A đoạn qua xã Nghi Yên để bán phế liệu.

Kiểm tra tại hiện trường, cảnh sát bắt quả tang Huy và Lâm khi đang thực hiện hành vi trộm cắp. Khai thác nhanh tại chỗ, tổ công tác bắt giữ thêm Hoàng Văn Hùng - là người cùng tham gia vụ trộm.

Tang vật cảnh sát thu được của nhóm trộm nhí.
Tại cơ quan công an, 3 tên trộm này khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội và cho biết đã thực hiện trót lọt nhiều lần trộm cắp bán cho người thu mua phế liệu. Số phụ kiện tháo được, chúng đem bán cho Hồ Ngọc Công (33 tuổi, ở xã Diễn Hùng, huyện Diễn Châu) để lấy tiền tiêu xài.

Kiểm tra ki-ốt phế liệu của Công, cơ quan chức năng thu được 44 bộ phụ kiện. Sau khi lấy lời, các nghi can đã được gia đình bảo lãnh về.

Đơn vị quản lý hàng rào bảo vệ lan can cho biết từ đầu năm đến nay, đoạn km 297+150 đến km 298+720 bị kẻ gian tháo trộm 102 bộ phụ kiện liên kết nối giữ hàng rào. Có khả năng đều do nhóm trộm nhí này gây ra.

Nhọc nhằn nghề bới rác đêm


Dạo quanh các con đường của thành phố Huế vào nửa khuya về sáng, điểm nhìn của chúng tôi bị níu lại bởi những người phụ nữ đi trên những chiếc xe đạp cà tàng chở theo đằng sau lỉnh kỉnh những thứ người ta mang vứt bỏ. Đêm nào cũng thế, họ hết đi ngõ ngách này đến ngõ ngách khác theo chiếc xe thu gom rác của công ty môi trường đô thị. Khi chiếc xe thu gom rác vừa dừng, lập tức một tốp phụ nữ lao đến bới, xới tìm những vật phế liệu còn dùng được ở các thùng rác đã được chuyển lên xe bằng tay không và một chiếc móc nhỏ. Một người phụ nữ dáng người nhỏ thó, một bàn tay chỉ còn 3 ngón thấy tôi chụp ảnh cười nói: "Nghề ni cực lắm! Bới xe rác cả đêm tìm thứ họ bỏ đi mà chụp ảnh làm gì!”. Chị là Hoàng Thị Sen với thâm niên làm nghề bới rác này cũng hơn 20 năm. Con mắt trũng sâu vì mệt mỏi, chị Sen bảo rằng cái nghề "bới móc” này cực lắm. Vì thứ "cơm từ rác” của thiên hạ ấy mà các chị đã lao vào vòng xoáy mưu sinh từ ngày này qua ngày khác không ngơi nghỉ. Và cũng vì thứ "cơm rác” lúc nửa đêm này mà nhiều nỗi cơ cực và cả những câu chuyện đời, chuyện nghề của các chị cứ thế được bộc bạch ra.

Nhìn các chị nhanh tay thu nhặt tất cả những gì có thể bán lại được cho người  thu mua phế liệu trước khi xe rác chuyển bánh, tôi ái ngại hỏi vì sao các chị không đi nhặt, mua đồng nát vào ban ngày để đêm về nghỉ ngơi? Các chị chỉ cười, điệu cười của người nghèo khổ và chấp nhận. Bởi đa phần những người phụ nữ nhặt đồng nát về đêm ấy đều có những hoàn cảnh éo le. Người thì chồng mất, người thì quá nghèo khổ, người thì bệnh tật nên thất nghiệp triền miên. Họ đến từ khắp các vùng ven của thành phố Huế như Phú Vang, Hương Thủy, Thuận An. Ngày nào cũng vậy, các chị phải đạp chiếc xe đạp cà tàng lên thành phố Huế từ 5 giờ chiều để bắt đầu công việc, đến khi chiếc xe chất đầy những thứ nhặt nhạnh thu vén được thì đồng hồ cũng đã điểm 1-2 giờ sáng. Thấy tôi nhìn ổ bánh mì đang ăn dở treo trên ghi đông xe đạp, chị Sen cười nói: "Khi nãy đang ăn thấy xe chở rác tới phải lao vào làm, đợi khi làm xong tui mới ăn tiếp, chứ ngồi ăn thì xe đi mất lấy đâu mà làm nữa!”. Không chỉ với chị Sen mà với nhiều người phụ nữ làm công việc này mỗi đêm với họ chỉ dám lót dạ bằng ổ bánh mì không, nếu sang hơn thì có chút thịt, chút rau trong đó và giá cả không quá 3 ngàn đồng. Mỗi đêm nhặt nhạnh cũng chỉ được chừng 30-40 ngàn đồng, họ không dám tiêu pha phung phí vì sau lưng các chị là gia đình, là những đứa con mơ được đến trường, là người chồng bệnh tật với những đơn thuốc lên đến tiền triệu mỗi tháng, là người mẹ già mong tấm áo ấm mùa đông.

Cũng là nghề đồng nát nhưng những người phụ nữ đồng nát về đêm cực khổ gấp vạn lần công việc đồng nát ban ngày, chỉ bởi vì họ không có vốn để mua phế liệu nên tối đến họ phải bới tìm từ các thùng rác, xe rác, nhặt nhạnh những thứ gì khả dĩ còn sót lại lấy công làm lời. Chính vì thế, đời họ gắn với những chiếc thùng rác, xe rác. Một chị cười gượng gạo nói: "Đời rác mà! Đâu có rác là có chúng tôi thôi! Làm nghề ni "đêm cấy, sáng gặt” sau khi thu gom xong tụi tui chở về nhà phân loại làm xong cũng tới 3-4 giờ sáng mới ngủ, sáng ra thì bán đi lấy tiền trang trải cuộc sống. Làm thì cực nhọc rứa đó mà thu nhập cũng chẳng cũng được bao nhiêu!”.

Bữa lót dạ giữa đêm để tiếp tục mưu sinh

Hiểm nguy luôn rình rập

Làm việc trong điều kiện không có những vật dụng bảo hộ, lại ở ngoài trời vào ban đêm vậy nên những người phụ nữ ấy phải chịu nhiều nguy cơ do tai nạn nghề nghiệp mang lại như các bệnh về da do tiếp xúc với các chất độc hại. Nhìn bàn tay chỉ còn lại 3 ngón của mình, chị Sen ứa nước mắt kể: "Cách đây cũng hơn tháng tui bới rác chẳng may bị tôn cắt vào tay, nhưng lúc ấy ham việc lại nghĩ không có chuyện gì nên chỉ băng bó sơ sài lại rồi làm tiếp, ai ngờ mấy ngày sau đang làm phát sốt đến ngất xỉu, may được người dân đưa vào bệnh viện cấp cứu kịp thời, tỉnh dậy thấy bàn tay mình bị cắt mất 2 ngón do vết thương bị nhiễm trùng rồi hoại tử không chữa được buộc phải cắt bỏ!”. Đó chỉ là một trong những tai nạn đơn giản mà các chị gặp phải.

Nhưng những tai nạn nghề nghiệp ấy chỉ là một phần, còn những hiểm nguy của bóng tối mới đáng sợ. Đời đồng nát về đêm phải đối mặt với nhiều nguy cơ như tai nạn giao thông, thậm chí một số người còn bị "yêu râu xanh” hãm hại khi đi làm về quá khuya. Chị Sen kể: "Nhiều đêm tui đi làm về còn bị bọn say rượu sàm sỡ, châm chọc, lạng lách rồi tông vào làm tui té lăn trầy xước chân tay, bọn chúng phóng ga bỏ chạy chẳng ai đỡ dậy phải tự lết về nhà. Như tui còn đỡ, có chị còn bị mấy thằng hư hỏng nó chặn đường rồi giở trò xằng bậy nữa! Tủi cực lắm mà lúc ấy chỉ có một mình thì biết kêu ai!”. Có khi, các chị còn bị lầm tưởng là gái bán dâm đi đêm tìm mối. Chị Nguyễn Thị Vân kể rằng, cách đây mấy tháng, lúc ấy chị vừa đạp xe từ Hương Thủy lên ngang qua đoạn đường Nguyễn Huệ rồi dừng lại, bỗng đâu có hai gã đàn ông uống rượu say tưởng chị là gái bán dâm nên đứng lại trả giá. Mặc dù chị đã thanh mình rằng chị không phải là "gái”, nhưng hai gã đàn ông kia vẫn cho là chị chê ít tiền nên cứ kéo tay chị lên xe cho bằng được. Chị Vân phải kêu to rồi vùng chạy mới thoát được.

Chị Hòa trong đêm mưu sinh

Thế nhưng, bên cạnh những hiểm nguy rình rập ấy, các chị vẫn có một niềm tin để hy vọng đó là gia đình nhỏ bé của mình, là những đứa con với tương lai rạng ngời. Chị Đỗ Thị Hòa, người cùng làng với chị Sen chia sẻ: "Nhờ nghề này mà tui nuôi được 2 đứa con học đại học. Từ khi các con lên thành phố Huế học đại học, tối đến tui cũng lên đây kiếm sống để kiếm tiền lo cho sắp nhỏ. Đến nay tui vẫn nói với con tôi rằng, nhờ đời đồng nát mà nuôi các con ăn học nên người cả đấy! Nghĩ cũng tủi thân lắm khi tối tối thấy nhà người ta sum họp, còn mình phải đi bới rác kiếm ăn mà tủi thân ứa nước mắt, nhưng nghĩ lại thôi kệ, hy sinh đời mình để đời con có tương lai. Nghĩ thế cũng thấy đỡ tủi!”. Không chỉ chị Hòa, chị Sen mà với nhiều chị em khác, chính những đồng tiền chắt chiu từ đống phế liệu kia đã nuôi biết bao người con khôn lớn, đứa vào đại học, đứa thành tài, đứa lập nghiệp, đứa dựng vợ gả chồng. Nhờ đó mà họ càng nâng niu, trân trọng giá trị của cuộc sống hơn. Theo mỗi vòng bánh xe, trong cuộc mưu sinh khắc nghiệt ngày hôm nay, bỏ đằng sau những vất vả, mỗi người phụ nữ đồng nát về đêm vẫn tìm thấy niềm vui. "Hạnh phúc là được nhìn thấy con cái trưởng thành, dù có phải làm bất cứ công việc gì, miễn là chính đáng bằng mô hôi, công sức, khó khăn gian khổ đến mấy rồi cũng sẽ vượt qua!” các chị đều tâm niệm như thế.

Chia tay với chị Sen, chị Hòa, chị Hạnh và nhiều chị em khác khi đã 2 giờ sáng, các chị chỉ kịp nói lời chào và không quên để lại nụ cười đằng sau đống phế liệu nặng oằn mưu sinh. Màn đêm ngày càng tĩnh mịch, cuộc đời của người phụ nữ đồng nát về đêm tuy cực nhọc nhưng vẫn nhen nhóm những tương lai. Đêm bớt se lạnh hơn khi cuộc mưu sinh một ngày kết thúc bằng những giọt mồ hôi nhễ nhại chảy trên khuôn mặt đen nám vì bụi bẩn của những người phụ nữ đồng nát về đêm, tôi vẫn thấy các chị cười, nụ cười rực sáng dưới ánh đèn khuya…

Thu mua phế liệu giá cao

Doanh Nghiệp Tư Nhân Thế Kiệt chuyên Thu mua phế liệu giá cao,Thu mua đồng phế liệu, Thu mua nhôm phế liệu, Thu mua inox phế liệu, Thu sắt mua phế liệu...Nếu các bạn đang có nhu cầu thanh lý phế liệu mà chưa chọn được đơn vị nào UY TÍN đáng tin cậy.Hay các bạn đang phân vân tìm đơn vị thu mua phế liệu  có giá cao tận gốc không thông qua cò lái.Hãy đến với chúng tôi chúng tôi sẻ giúp bạn thanh lý với giá tốt nhất.Vì công ty chúng tôi thu mua phế liệu về để tái chế tái sử dụng. Nhà máy đặt trực tiếp tại quận 7.Nên các bạn hãy yên tâm về giá thành.Chúng tôi cam kết về giá cho các bạn.Hãy gọi cho chúng tôi để thanh lý nhanh và mang lại lợi nhuận cao nhất cho các bạn.



Thu mua đồng phế liệu


Thu mua inox phế liệu


Thu sắt mua phế liệu


Thu mua nhôm phế liệu

GIÁM ĐỊNH – GIÁ CẢ – THANH TOÁN Chúng tôi đã trải nghiệm thực tế qua nhiều loại hàng hóa. Việc giám định luôn được chuẩn xác cho từng lô hàng, loại hàng. Sau khi trao đổi thông tin về hàng hóa, chúng tôi sẽ cho nhân viên đến khảo sát lượng hàng và đưa ra giá thu mua tốt nhất, sát giá thị trường hàng ngày. Chúng tôi sẽ thanh toán đầy đủ tiền hàng cho Quý khách trước khi tự tháo dỡ hoặc vận chuyển ra khỏi nơi thu mua. Thu mua phế liệu tất các ngày trong tuần kể cả ngày nghỉ, lễ

Cháy dữ dội kho phế liệu dân khuân đồ bỏ chạy

Theo thông tin từ người dân khu vực, vào khoảng 0g30, họ đang ngủ thì nghe một số tiếng nổ lớn, chạy ra khỏi nhà xem thì thấy khói và lửa bốc lên nghi ngút từ vựa phế liệu rộng khoảng 1.000m 2 ở hẻm 68 đường Ngô Chí Quốc (P.Bình Chiểu, Q.Thủ Đức, TP.HCM).

Công tác chữa cháy tại chỗ được triển khai nhưng bất thành do ngọn lửa đã cháy quá lớn. Nhiều hộ dân xung quanh nhanh chóng được yêu cầu di dời đồ đạc, tài sản ra khỏi nhà để tránh thiệt hại.

Lực lượng phòng cháy chữa cháy quận 9, quận Bình Thạnh, Khu chế xuất Linh Trung và Chữa cháy tỉnh Bình Dương đã huy động hàng chục xe nước với 100 chiến sĩ đến ứng cứu, các biện pháp nghiệp vụ nhanh chóng được triển khai.

Các chiến sĩ chia ra nhiều hướng để phun nước, đám cháy nhanh chóng được cô lập, không xảy ra cháy lan khu nhà dân xung quanh.

Tuy nhiên, đến 3g sáng vựa phế liệu này vẫn cháy âm ỉ, mái tôn đổ sập, nhiều hàng hóa bị thiêu rụi.

Khói lửa bốc lên nghi ngút từ nơi xảy ra cháy - Ảnh: Hải Hiếu
Lực lượng chữa cháy đang nỗ lực dập lửa - Ảnh: Hải Hiếu
Mái nhà đổ sập - Ảnh: Hải Hiếu
Nhiều đồ đạc trong vựa thu mua phế liệu bị thiêu rụi hoàn toàn - Ảnh: Hải Hiếu
Trong vựa phế liệu có chứa nhiều thùng phuy - Ảnh: Hải Hiếu

Vinalines rao bán sắt vụn phế liệu.

Đống sắt vụn đó có tên rất sang trọng là “Ụ nổi” - từng một thời hoàng kim vì Vinalines móc vào thân nó cái mác 9 triệu USD.

Gần 200 tỉ đồng để bây giờ không biết bán lại được mấy cắc. Biết bắt đền ai bây giờ?Cơ hội đã đến cho các cơ sở thu mua phế liệu

Sau cái ụ nổi này, Vinalines sẽ còn rao bán những đống sắt vụn khác. Gia sản sắt vụn còn nhiều, bán biết bao giờ mới hết. Càng ngẫm càng thấy, nước mình nghèo mà chơi sang, bỏ tiền tỉ ra mua các loại ụ nổi, ụ chìm vớ vẩn về phơi nắng mưa, đến khi mục nát thì đem đi bán lại theo giá phế liệu.

Chuyện sờ sờ trước gần 90 triệu dân như vậy, như chọc kim, như đâm gai vào mắt.

Rồi sau Vinalines, sẽ đến lượt ai đi rao bán sắt vụn, chắc là Vinashin. Đội tàu tiền tấn của Vinashin đang vật vờ đâu đó như những bóng ma trên các vùng biển. Người dân, dù cố tình lãng quên những con tàu hiện thân của tham nhũng này, cũng không được. Khai sinh ra đoàn tàu này, thì phải khai tử nó. Nhưng bán cho ai đây! Thế giới này không có ai dại dột bỏ tiền đi mua những con tàu như những đống rác kim loại. Mà bán rác thải cũng không dễ.

Những ụ nổi, những con tàu như những cục xương mắc ngang họng, nuốt xuống không được, khạc ra không xong. Các lời tuyên bố hoành tráng về phục hồi Vinashin còn đâu đó trong tai dân, nhưng hiện thực không như lời nói. Thời buổi này, giá của lời nói quá rẻ.

Rồi các đống rác đó cũng phải được tống đi, đó là những thây ma phải chôn cất, để khỏi ô nhiễm môi trường. Nhưng cái mất, không chỉ là một khoản tiền khổng lồ mai táng theo chúng, mà hậu quả lớn hơn là ngành hàng hải Việt Nam, vốn chưa mạnh, lại càng suy yếu hơn. Một quốc gia có bờ biển dài, có vùng biển rộng, nhưng không có một đội tàu đủ nhanh, đủ mạnh để khai thác hết tiềm lực của biển, góp phần phát triển kinh tế đất nước. Con đường hàng hải vận chuyển hàng hóa giữa các địa phương vẫn chưa “xây” xong, nói gì xây được con đường để vươn ra biển lớn.

Hãy rao và bán đi, dù chỉ đôi đồng bạc lẻ, và dù muốn hay không cũng phải đoạn tuyệt với quá khứ, để làm lại từ đầu. Nhưng đừng quên, thây ma sắt vụn có thể bị chôn sâu, nhưng bóng ma tham nhũng vẫn còn quẩn quanh.

Thứ Năm, 22 tháng 1, 2015

Ngăn chặn nhập khẩu rác thải Phế liệu

Sờ đâu cũng vi phạm.Vừa qua, sự việc 7.000 lít dầu biến thế nhiễm hóa chất PCB đặt tại cảng Cái Lân (Quảng Ninh) suốt 7 năm qua, đe dọa đến sự an toàn của vịnh Hạ Long, di sản thiên nhiên thế giới, được dư luận đặc biệt quan tâm.

Một vụ mua bán chất thải nguy hại bị phát hiện tại TP Hồ Chí Minh.

Theo đó, tháng 11/2007, Công ty Cổ phần Đầu tư Cửu Long Vinashin (nay là Công ty Cổ phần Đầu tư Cửu Long) nhập về một lô hàng thiết bị điện gồm các máy biến thế đã qua sử dụng tại Hàn Quốc theo tờ khai số 203 ngày 14/11/2007, để phục vụ lắp đặt thi công dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hồng tại Nam Định, do Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam làm chủ đầu tư.

Khi lô hàng về đến cảng Cái Lân, qua kiểm tra, các cơ quan chức năng phát hiện một trong ba máy biến thế của lô hàng có chứa PCB trong dầu biến thế. Do PCB là chất thải nguy hiểm, chất hữu cơ khó phân hủy, theo quy định chỉ được nhập khẩu với mục đích quản lý chất thải an toàn, nên lô hàng trên phải được tái xuất về nước xuất khẩu. UBND tỉnh Quảng Ninh có quyết định xử phạt vi phạm hành chính với Công ty Cổ phần Đầu tư Cửu Long Vinashin vì vi phạm luật bảo vệ môi trường và buộc phải tái xuất về nước xuất khẩu lô hàng nhiễm PCB trên. Tuy nhiên, phía công ty này cho biết không thể tái xuất về Hàn Quốc do đối tác xuất khẩu không nhận lại.

Vậy mà gần 7 năm qua, máy biến thế chứa hàng nghìn lít dầu nhiễm PCB độc hại vẫn nằm ngay ở sân cảng Cái Lân, cách vịnh Hạ Long không xa và có hiện tượng rò rỉ tại khu vực lưu trữ. Nếu hóa chất PCB này tràn xuống biển thì vịnh Hạ Long sẽ vĩnh viễn không thể khôi phục nguyên trạng.

Sau khi vụ việc được báo giới phản ánh và sau nhiều tranh cãi, phân định trách nhiệm quản lý và xử lý giữa các đơn vị quản lý liên quan, ngày 11/10 vừa qua, 7.000 lít dầu chứa hóa chất độc hại PCB này mới được vận chuyển từ cảng Cái Lân (Quảng Ninh) đến nhà máy của Công ty Xi măng Holcim tại Kiên Giang để xử lý. Theo đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường, cuối tháng 10, số dầu này sẽ được tiêu hủy theo đúng quy định.

Thực tế 7.000 lít dầu chứa PCB không phải là duy nhất về hoạt động nhập khẩu rác thải nguy hại vào Việt Nam nhiều năm qua. Bên cạnh những lô hàng chứa hóa chất độc hại lọt sang Việt Nam theo đường nhập khẩu máy móc như trên, nhiều doanh nghiệp lợi dụng quy định cho phép nhập khẩu một số loại phế liệu đã làm sạch làm nguyên liệu sản xuất để nhập khẩu bất hợp pháp chất thải vào Việt Nam dưới hình thức khai báo là phế liệu nhập khẩu.

Một trong những vụ “nhập khẩu rác" lớn nhất mà cơ quan chức năng phát hiện vào tháng 7 vừa qua tại Hải Phòng. Theo đó, Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, công an thành phố Hải Phòng đã kiểm tra và phát hiện tại kho bãi và nhà xưởng của Công ty TNHH Mai Hương có khoảng 340 tấn linh kiện, thiết bị điện tử đã qua sử dụng. Qua kết quả giám định hàng hóa đã phát hiện trong số đó có 3 container là chất thải nguy hại và có 3 container thuộc tờ khai của Công ty Cổ phần Phát triển xăng dầu Thái Dương, cũng đóng trên địa bàn Hải Phòng. Tiếp tục điều tra, cơ quan quản lý phát hiện lô hàng 20 container mà công ty này khai báo với hải quan là sắt thép phế liệu được nhập khẩu, nhưng trên thực tế chỉ có 2 container là hàng đúng khai báo, còn lại 18 container là các linh kiện điện tử, vi mạch điện tử... đã qua sử dụng.

Nguy cơ “bãi rác” của thế giới

Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, tổng số các doanh nghiệp nhập khẩu và sử dụng phế liệu trên cả nước là 256 doanh nghiệp. Trong đó, lượng doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu để trực tiếp phục vụ sản xuất là 153 doanh nghiệp (chiếm 59,76% tổng số doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu), số lượng doanh nghiệp nhập khẩu ủy thác là 103 doanh nghiệp (chiếm khoảng 40,24%).Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam nhập 3 triệu tấn phế liệu. Thông qua việc nhập khẩu phế liệu này, nhiều mặt hàng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường như máy móc, thiết bị lạc hậu cũ, hỏng, linh kiện điện tử có chứa chất thải nguy hại… đã bị nhập khẩu trái phép vào Việt Nam. Qua kiểm tra cho thấy, hầu hết những mặt hàng phế liệu được nhập khẩu “chui” đều là những mặt hàng bị cấm như ắc quy, dầu nhớt thải, các linh kiện điện tử có chứa các chất như chì… Thậm chí, trong nhiều vụ, cơ quan kiểm tra còn phát hiện các loại động vật hoang dã như ngà voi, rùa…

Đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, việc nhập khẩu các loại phế liệu này thường đem lại lợi nhuận cao, nên các doanh nghiệp tìm mọi cách để lách luật, dùng những thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt các lực lượng chức năng, thậm chí cố tình vi phạm luật.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc nhập khẩu những loại phế liệu không đúng quy định tiềm ẩn những nguy cơ về dịch bệnh, gây ảnh hưởng đến môi trường, thậm chí đối với những chất thải nguy hại sẽ dẫn đến những ảnh hưởng lớn về sức khỏe con người. Chẳng hạn trong vụ 7.000 lít dầu biến thế ở cảng Cái Lân, PCB là hóa chất có độc tính rất cao (độc chỉ kém 10 lần loại điôxin độc nhất), khó phân hủy trong môi trường tự nhiên, có khả năng di chuyển và phát tán xa đồng thời hấp thụ dễ dàng trong các cơ thể sống. PCB có thể gây ngộ độc cấp tính như nổi mụn, cháy da, bỏng mắt.

Về lâu dài, PCB dù ở nồng độ nhỏ cũng phá hủy gan, rối loạn sinh sản, biến đổi gene, gây ung thư, quái thai, dị dạng, tác động đến sự phát triển của trẻ nhỏ. Đồng thời, việc tiêu hủy các loại phế liệu nhập khẩu này khi không tái xuất được về nước nhập khẩu cũng rất tốn kém ngân sách. Một chuyên gia nhấn mạnh, nếu không quản lý chặt, Việt Nam sẽ trở thành bãi rác thu mua phế liệu của thế giới trong tương lai.

Ông Nguyễn Thành Yên, Cục Quản lý chất thải và Cải thiện môi trường (Tổng cục môi trường) cho biết, việc nhập khẩu các chất thải không những vi phạm các quy định của Luật Bảo vệ môi trường, mà còn vi phạm các điều khoản của Công ước Basel năm 1989 về kiểm soát vận chuyển qua biên giới và tiêu hủy các chất độc hại mà Việt Nam là một thành viên tham gia. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng nhập khẩu chất thải trái phép vào Việt Nam bởi vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức trong việc thực hiện.

“Chúng ta còn thiếu hệ thống thể chế và pháp luật hoàn chỉnh để kiểm soát chất độc hại và chất thải nguy hại. Việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn chưa tốt. Thiếu nguồn nhân lực và năng lực để kiểm soát tại các khu vực biên giới, cảng vụ và các cửa khẩu. Cùng với đó, rất khó khăn trong việc xử lý các chuyến hàng bất hợp pháp bị phát hiện, đặc biệt là việc tái xuất các chất thải nhập khẩu bất hợp pháp do các quốc gia xuất khẩu không có sự phản hồi thông tin và chúng ta còn thiếu khả năng để xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại một cách an toàn”, ông Yên cho biết.

Ông Nguyễn Hoàng Đức, Trưởng phòng kiểm soát ô nhiễm không khí và nhập khẩu phế liệu, Cục Kiểm soát ô nhiễm (Bộ Tài nguyên và Môi trường): 

Tình trạng nhập khẩu phế liệu tăng nhanh 

Theo thống kê, số lượng doanh nghiệp tham gia nhập khẩu phế liệu, khối lượng phế liệu nhập khẩu mấy năm gần đây tăng khá nhanh. Tổng khối lượng phế liệu nhập khẩu năm 2013, khoảng 10,84 triệu tấn (tăng khoảng 3 lần so với năm 2012), trong đó tập trung vào những nhóm phế liệu như: Sắt thép, giấy phế liệu, nhựa, nhôm và phế liệu khác. Địa phương nhập khẩu phế liệu số lượng lớn là Hải Dương, Bắc Ninh, Thái Bình, Phú Thọ. Các nguồn phế liệu này đều được nhập từ nước ngoài như: Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan… 

TS Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (Vacne): 

Trao quyền cho cộng đồng 

Thực tế, hàng năm vẫn có tình trạng những loại chất thải được nhập khẩu vào nước ta, gây ô nhiễm đến môi trường. Trong khi đó chúng ta chưa có nhiều kinh nghiệm để xử lý vấn đề này. Để xử lý vấn đề này, hệ thống công cụ quản lý, tức là những quy định, luật định cần hoàn thiện hơn nữa, có những quy định cụ thể rõ ràng, tăng cường kiểm tra, giám sát hơn nữa. Quá trình này đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao của doanh nghiệp, cơ quan quản lý từ trung ương đến địa phương và cả cộng đồng. Theo tôi, vai trò của cộng đồng rất to lớn, trong bất cứ việc quản lý nào, nếu được tạo điều kiện và cơ chế thực hiện thì sự giám sát của cộng đồng sẽ đem lại hiệu quả tốt.

Phá vụ cắt cáp viễn thông tại Lâm Đồng

Trong thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã xảy ra nhiều vụ kẻ xấu cắt trộm cáp viễn thông để bán phế liệu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường truyền và hệ thống cáp quang, trong đó huyện Lâm Hà là một điểm nóng của những vụ trộm loại tài sản này.

Sau một thời gian theo dõi, mật phục, tối ngày 3/10 vừa qua, công an huyện Lâm Hà đã bắt quả tang Lê Quang Tuấn (34 tuổi) trú tại thị trấn Nam Ban, huyện Lâm Hà, đang đốt vỏ nhựa của dây cáp viễn thông để lấy lõi đồng bán phế liệu tại một chòi canh rẫy.

Với những bằng chứng không thể chối cãi, tại cơ quan công an Tuấn đã thừa nhận, vào đêm ngày 29/9 và 2/10 vừa qua, y đã dùng kìm, dao, thực hiện 2 vụ cắt trộm dây cáp viễn thông tại tổ dân phố Ba Đình 1, thị trấn Nam Ban (Lâm Hà), có chiều dài 70m, loại cáp 200 đôi, đang hoạt động bình thường, trị giá gần 40 triệu đồng, đưa đi cất giấu rồi tiền hành đốt vỏ nhựa lấy lõi bán cho vựa thu mua phế liệu.

Công an huyện Lâm Hà đã tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tam giam đối với Lê Quang Tuấn để điều tra về hành vi trên

Cưa bom nghề đánh thức tử thần

Thống kê của dự án rà phá bom mìn Renew, từ năm 2000 - 2010, tỉnh Quảng Trị có 409 người bị tai nạn bom mìn, trong đó có 135 người chết. Nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn bom mìn là do rà tìm phế liệu chiến tranh


Những điểm tập kết, thu mua phế liệu thường nằm ở khu vực đông dân cư, và gần như không thể thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn.


Những vỏ đầu đạn (từ 25 - 50kg) đã được lấy hết thuốc được tập kết để bán cho các đại lý lớn hơn.


Bên trong khuôn viên của địa điểm thu mua phế liệu, người bán dùng dao gõ mạnh vào quả đạn loại bỏ phần gỉ sét để khỏi bị trừ vài lạng.


Hai người đàn ông ở huyện Gio Linh đang chuẩn bị máy rà tìm phế liệu cho một ngày làm việc.


Đằng sau mỗi nhát cuốc luôn ẩn chứa những hiểm nguy, nhưng những người làm công việc này đều bất chấp tất cả. Khi tìm được phế liệu, họ gõ mạnh để bong lớp đất và gỉ sét bao phủ bên ngoài.


Một địa điểm thu mua phế liệu của ông Nguyễn Văn Quang - thị trấn Ái Tử (huyện Triệu Phong, Quảng Trị), mỗi buổi chiều luôn tấp nập người đi tìm phế liệu trở về bán những thứ mà mình tìm được.


Ngày 16.10.2014, Trần Văn Hoàn (17 tuổi, trú xã Cam Nghĩa, Cam Lộ, Quảng Trị) đập một quả đạn để lấy phế liệu khiến quả đạn phát nổ, Hoàn bị thương nặng phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch.

Thiêu rụi gần 1.000 m2 kho phế liệu

Vào khoảng 0 giờ 30 phút ngày 24/10, một vụ cháy lớn xảy ra tại nhà kho của công ty vận tải Quốc Dũng ở phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, thiêu rụi nhiều tài sản, hàng chục hộ dân xung quanh phải sơ tán.


Theo thông tin ban đầu, vào thời điểm trên, tại nhà kho của Công ty thu mua phế liệu Quốc Dũng phát ra nhiều tiếng nổ lớn. Nhiều người vùng dậy chạy ra xem, phát hiện ngọn lửa bùng lên dữ dội. Bên trong nhà kho chứa hàng có rất nhiều bao bì, mút xốp, can nhựa và đặc biệt có hàng trăm thùng phuy chứa sơn nên ngọn lửa lan nhanh bao trùm cả nhà kho rộng khoảng 1.000 m2.

Đám cháy nhanh chóng lan rộng, bốc cao khiến mọi nỗ lực dập lửa tại chỗ bất thành, các hộ dân xung quanh hoảng sợ, vội vàng di dời đồ đạc có giá trị ra ngoài.


Nhận được tin báo, hơn 10 xe chữa cháy chuyên dụng cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy quận 9, Khu chế xuất Linh Trung và tỉnh Bình Dương đã có mặt để phối hợp dập lửa, tránh nguy cơ cháy lan sang khu dân cư.

Sau hơn 4 tiếng nỗ lực chữa cháy, đến gần 4 giờ cùng ngày ngọn lửa cơ bản được khống chế. May mắn không có ai bị thương trong vụ cháy.

Lực lượng chức năng đang tiến hành khám nghiệm, điều tra làm rõ nguyên nhân vụ hỏa hoạn.

Trách nhiệm kiểm soát chất thải từ các cơ quan quản lý

Đó là những phát biểu của Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Bùi Cách Tuyến tại Hội thảo "Tăng cường năng lực kiểm soát buôn bán bất hợp pháp chất thải và hóa chất" do Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Chương trình môi trường Liên hợp quốc (UNEP) tổ chức tại Hà Nội ngày 6-10-2014.

Ông Bùi Cách Tuyến cho biết, hiện tượng vận chuyển bất hợp pháp chất thải và hóa chất xuyên biên giới diễn biến phức tạp, đe dọa nghiêm trọng tới môi trường và sức khỏe con người tại các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là các quốc gia châu Á. Riêng với chất thải điện tử, ước tính hàng năm có khoảng 1 triệu tấn được xuất khẩu bất hợp pháp sang các quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Do vậy nhu cầu cấp thiết hiện nay là việc tìm ra các biện pháp hiệu quả nhằm kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển và buôn bán bất hợp pháp chất thải và hóa chất xuyên quốc gia  thu mua phế liệu .

Tại Việt Nam, Luật Bảo vệ môi trường quy định cấm NK chất thải. Tuy nhiên vẫn còn một số loạt phế liệu đã được làm sạch, được phép NK làm nguyên liệu sản xuất. Lợi dụng việc làm này, nhiều doanh nghiệp đã NK bất hợp pháp chất thải vào Việt Nam dưới hình thức khai báo là phế liệu.

Theo ông Nguyễn Hoàng Đức, Trưởng phòng Kiểm soát ô nhiễm không khí và NK phế liệu- Cục Kiểm soát ô nhiễm, thương nhân trực tiếp NK phế liệu phải đáp ứng được các điều kiện như có kho bãi riêng, đảm bảo điều kiện về bảo vệ môi trường; công nghệ, thiết bị tái chế; có phương án, giải pháp xử lý phế liệu NK đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường; đảm bảo mọi chất thải từ quá trình sản xuất được xử lý đạt quy chuẩn môi trường; chấp hành tốt quy định về bảo vệ môi trường. Đồng thời, thương nhân NK ủy thác phải có hợp đồng ủy thác đáp ứng yêu cầu.

Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, hiện cả nước có 256 doanh nghiệp NK có sử dụng phế liệu. Trong đó có 153 doanh nghiệp NK phế liệu trực tiếp phục vụ sản xuất; 103 doanh nghiệp NK ủy thác. Riêng năm 2013, tổng khối lượng phế liệu NK khoảng 10,84 triệu tấn (tăng gấp 3 lần so với năm 2012), trong đó tập trung vào các nhóm phế liệu: Sắt thép (2,548 triệu tấn); giấy phế liệu (4,282 triệu tấn), nhựa (1,604 triệu tấn); xỉ cát (56.422,2 tấn); đồng phế liệu (21.548 tấn); nhôm (886.186 tấn); phê liệu khác (1,466 triệu tấn).

Năm 2013, các địa phương NK phế liệu có số lượng lớn gồm: Hải Dương, Bắc Ninh, Thái Bình, Phú Thọ. Nguồn phế liệu chủ yếu được NK từ các quốc gia và vùng lãnh thổ: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia, Singapore, Trung Quốc, Vương Quốc Anh, Canada, Hồng Kông, Thái Lan…

Ông Bùi Cách Tuyến cho biết thêm, mặc dù các cơ quan chức năng đã tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát và đưa ra những quyết định xử lý kịp thời, nhưng các doanh nghiệp chạy theo lợi nhuận vẫn cố tình NK bất hợp pháp những lô hàng máy móc không đạt yêu cầu, chất thải nguy hại vào Việt Nam, thậm chí còn trốn tránh trách nhiệm khi bị phát hiện. Các loại hàng hóa gây ô nhiễm môi trường đã bị các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ gồm: Phế liệu sắt, thép, nhựa, đồng, nhôm chưa được làm sạch; giấy, cao su, silicon, nilon, máy móc, thiết bị cũ lạc hậu hoặc có chứa chất thải nguy hại vượt quá tiêu chuẩn cho phép, thậm chí toàn bộ lô hàng là chất thải nguy hại… phần lớn NK qua tuyến cảng biển thuộc các tỉnh, thành phố: TP. HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh.
Để kiểm soát chặt chẽ hoạt động NK bất hợp pháp chất thải và hóa chất vào Việt Nam, trước tiên các cơ quan liên quan cần nắm rõ và thực thi hiệu quả các Công ước quốc tế, cũng như các quy định quốc gia về môi trường, coi đây là các biện pháp quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe của nhân dân. Làm được điều này phụ thuộc nhiều cơ quan thực thi ở cấp trung ương, địa phương, trong đó có lực lượng Hải quan, Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường và Sơ Tài nguyên và Môi trường.

Siết chặt quản lý nhập khẩu chất thải

Đây là thực trạng được nêu lên tại Hội thảo tăng cường năng lực kiểm soát buôn bán bất hợp pháp chất thải và hóa chất do Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) phối hợp với Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) tổ chức ngày 6/10.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Bùi Cách Tuyến, mặc dù Luật Bảo vệ môi trường đã cấm nhập khẩu chất thải nhưng một số loại phế liệu đã làm sạch vẫn được phép nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất. Lợi dụng việc này, một số doanh nghiệp đã nhập khẩu bất hợp pháp chất thải vào Việt Nam dưới hình thức khai báo là thu mua phế liệu nhập khẩu.

Các loại hàng nhập khẩu gây ô nhiễm môi trường được phát hiện chủ yếu là phế liệu sắt thép, nhựa, đồng, nhôm chưa được làm sạch; giấy, cao su, silicon, nylon, máy móc, thiết bị cũ lạc hậu hoặc có chứa chất thải nguy hại vượt quá tiêu chuẩn cho phép; hoặc thậm chí toàn bộ lô hàng là chất thải nguy hại…

Nguyên nhân chủ yếu của thực trạng trên là do việc nhập khẩu phế liệu từ các nước tiên tiến thường mang lại lợi nhuận cao, khiến không ít doanh nghiệp trong nước tìm cách “lách luật”, ngụy trang dưới nhiều hình thức khác nhau nhằm thu lợi bất chính.

Thủ đoạn vận chuyển, nhập rác trái phép được núp dưới hình thức ký hợp đồng xuất nhập khẩu hoặc tạm nhập tái xuất sang nước thứ ba với những mặt hàng hợp pháp khi làm thủ tục khai báo, được ngụy trang rất tinh vi, nhưng thực chất bên trong lại là phế thải và khi bị các cơ quan chức năng phát hiện, các doanh nghiệp trong nước đứng tên hợp đồng thường có công văn từ chối nhận hàng.

Theo các chuyên gia nghiên cứu về môi trường, việc cho phép các doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất là một chủ trương đúng của Nhà nước, nhất là trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên trong nước đang dần cạn kiệt. Đây được coi là cơ hội để phát triển mạnh hơn nữa thị trường cung cấp, phân phối phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, đồng thời cũng là thách thức đối với công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường.

Bởi vậy, để quản lý tốt việc xuất, nhập khẩu phế liệu nhằm bảo vệ môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường các địa phương và các cơ quan chức năng cần siết chặt quản lý các doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu. Đồng thời phải tăng cường giám sát các hoạt động xử lý chất thải của các đơn vị này. Nếu phát hiện vi phạm, kiên quyết thu hồi giấy xác nhận và thông báo cho Hải quan không cho phép nhập phế liệu, cho đến khi đơn vị khắc phục, xử lý chất thải đảm bảo đúng quy định.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Bùi Cách Tuyến, để kiểm soát tốt hơn nữa hoạt động vận chuyển, buôn bán chất thải và hóa chất, đặc biệt là việc nhập khẩu bất hợp pháp vào Việt Nam, điều quan trọng là cần nắm rõ và thực thi hiệu quả các Công ước quốc tế cũng như các quy định quốc gia về môi trường. Việc thực thi này phụ thuộc nhiều và cần sự vào cuộc, phối hợp của các cơ quan ở cấp quốc gia và địa phương, đặc biệt quan trọng là vai trò của lực lượng hải quan, cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường và Sở Tài nguyên và Môi trường các địa phương có cảng biển, cửa khẩu.
Chuyên gia pháp lý Văn phòng Châu Á-Thái Bình Dương (Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc) Wanhua Yang đánh giá cao việc Việt Nam đã và đang xây dựng các Thông tư, Nghị định đối với việc quản lý chất thải và phế liệu. Theo đó, các nhà làm chính sách của Việt Nam đã đưa ra những chế tài xử lý mạnh hơn đối với các đối tượng và hành vi buôn bán chất thải nguy hại.

Bà Wanhua Yang khẳng định Liên Hợp Quốc sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong việc truyền đạt kinh nghiệm, tư vấn xây dựng chính sách hiệu quả nhằm cải thiện hơn nữa đối với những mối nguy hại trong việc nhập khẩu, buôn bán chất thải nguy hại, phế liệu chưa qua kiểm soát, kiểm duyệt.